1.2.3.08. Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức (Điều 341 BLHS)

2.3.8. Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức (Điều 341 BLHS)

(1) Xác định vấn đề đặt ra, giả định cần chứng minh và căn cứ pháp lý

Vấn đề đặt ra

Trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ thu thập được, cần xác định liệu hành vi làm giả/sử dụng con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức có liên quan gì đến hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ ĐVHD không? Hành vi này có bị xử lý hình sự không?

Giả định cần chứng minh

Hành vi của cá nhân/tổ chức thõa mãn đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 BLHS.

Căn cứ pháp lý

Điều 341 BLHS;

(2) Xác định vấn đề cần chứng minh

Mấu chốt cần chứng minh:

- Đối tượng tác động: Các loại con dấu, tài liệu: giấy tờ, văn bản, chứng từ… mà cơ quan, tổ chức đang quản lý.

- Hành vi khách quan: Làm giả hoặc sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức để hỗ trợ hành vi phạm quy định về bảo vệ ĐVHD, nguy cấp, quý, hiếm.

- Yếu tố lỗi: Chủ thể có biết rõ hành vi là trái pháp luật nhưng vẫn cố ý thực hiện.

- Chủ thể: Chủ thể thực hiện thoả mãn dấu hiệu chủ thể tội phạm.

Nội dung vấn đề cần chứng minh:

Khách thể

Xâm phạm trật tự quản lý hành chính của Nhà nước về con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức.

Mặt khách quan

- Hành vi khách quan:

+ Làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức: là hành vi làm giống như thật các loại con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức một cách trái phép như: khắc con dấu giả, chế bản, in, ký tên, đóng dấu để tạo ra các giấy tờ, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức để hợp thức hoá hành vi vi phạm quy định về bảo vệ ĐVHD.

+ Sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ giả: là hành vi sử dụng là con dấu giả, tài liệu giả như là phương tiện để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ ĐVHD.

- Thủ đoạn: Một trong những thủ đoạn liên quan đến tội phạm ĐVHD là làm giả/sử dụng con dấu, giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức như: giấy thành lập doanh nghiệp, giấy phép CITES, bảng kê lâm sản, giấy phép vận chuyển hoặc hóa đơn chứng từ khác để thực hiện hoặc che giấu hành vi phạm tội….

- Thời gian, địa điểm phạm tội: Xem phân tích tương tự tại phần (2) mục 2.3.3.

Chủ thể

Là cá nhân phạm tội thoả mãn đạt đủ tuổi chịu TNHS theo Điều 12 BLHS  và có năng lực TNHS.

Mặt chủ quan

- Yếu tố lỗi: Lỗi cố ý, tức là nhận thức được tài liệu, con dấu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức là giả nhưng vẫn mong muốn làm/sử dụng chúng nhằm hợp thức hóa hoạt động bất hợp pháp liên quan ĐVHD.

- Mục đích, động cơ phạm tội: Không phải là dấu hiệu bắt buộc nhưng giúp làm rõ mối quan hệ của hành vi này với hành vi vi phạm về bảo vệ ĐVHD.

(3) Chứng cứ

Nguồn chứng cứ

Có thể thu thập một số chứng cứ sau:

- Chứng cứ về đối tượng bị làm giả:

+ Con dấu, tài liệu, giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức;

+ Chứng cứ cho thấy giấy tờ giả được sử dụng trực tiếp để thực hiện hoặc che giấu các hành vi này.

+ Kết luận giám định của cơ quan có thẩm quyền xác định con dấu, tài liệu, giấy tờ đó không phải do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền ban hành;

+ Mẫu con dấu, chữ viết, tài liệu thật để đối chiếu…

- Chứng cứ về hành vi phạm tội:

+ Công cụ, phương tiện dùng làm giả (máy in, giấy phôi, phần mềm, máy tính, thiết bị khắc dấu…);

+ Tin nhắn, email, tài liệu thể hiện nội dung trao đổi về quá trình đặt làm, sản xuất hoặc lưu hành con dấu, tài liệu, giấy tờ giả;

+ Tài liệu, hồ sơ chứng minh việc sử dụng giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức trong quá trình nuôi, nhốt, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, ĐVHD, động vật nguy cấp, quý, hiếm…;

+ Tài liệu chứng minh mục đích hợp thức hoá hành vi trái pháp luật về bảo vệ ĐVHD.

- Nguồn chứng cứ khác: Xem phân tích tương tự tại phần (2) mục 2.3.1.

Xử lý vật chứng

Xem phân tích tương tự tại phần (2) mục 2.3.6.

(4) Hình phạt

Cá nhân

- Khoản 1: phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.

- Khoản 2: phạt tù từ 02 năm đến 05 năm nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

+ Có tổ chức;

+ Phạm tội 02 lần trở lên;

+  Làm từ 02 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác đến 05 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác;

+  Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng;

+ Thu lợi bất chính từ 10.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng;

+ Tái phạm nguy hiểm.

- Khoản 3: bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

+ Làm 06 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác trở lên;

+ Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng;

+ Thu lợi bất chính 50.000.000 đồng trở lên.

- Khoản 4: Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.